Zazaca'nın Yeniden Dirilişi
Bingöl Belediyesine Çağrımız Zazaca’nın yeniden dirilişi olarak tanımlayabileceğimiz, zazacayı öğrenmeye ve geliştirmeye dair örtük bir heyecanın yükseldiğinden bahsetmek mümkün. Bingöl dışında yaşayan bir Bingöllü olarak bu heyecana daha çok sosyal medya üzerinden ve zazacaya dair artan yazılı literatür artışından gözlemlediğimi belirtmek istiyorum. Zazaca’nın merkezi olarak görülen Bingölde durum nedir? Daha ileri bir noktadı mı? Daha mı geride? Daha yoğun ilgi olması arzu edilir.
ZAZACANIN YENİDEN DİRİLİŞİ
Konu bağlamında ilk çağrımız Bingöl Belediyesine. Varlığını ağırlıklı olarak sözlü kültür ile devam ettirmiş olan kadim dilimiz Zazaca, dijital çağ ile birlikte derin bir krize girmiş bulunmakta. Gönüllü birey ve gurupların çabası ile varlık yokluk mücadelesi verdiği kritik kavşaklardan bugünlere taşınan yazılı dil çalışmaları dijital çağ ile birlikte yeni bir imkan-kriz dönemine girmiş bulunmakta. Kurumsal destekten yoksun, gönüllülüğe ve sevgiye dayalı çabalar lokal kalmakta, yaygınlaşma imkanı bulamamaktadır. Zazaca’nın en yaygın olduğu Bingöl’de, kurumsal desteğin Bingöl Belediyesi tarafından yapılması gerekirken, belediyenin bu konuda teşvik edilmediği görülmektedir. Zazacının görünürlülüğünü artırmada Bingöl Belediyesinin çabaları olağanüstü önemdedir. Belediyenin kurumsal desteği Zazacayı modern çağa taşımaya çalışan gönülllü insanların çabalarıyla birleştiğinde Zazaca dili Dünya Dil Ailesi içinde hak ettiği yeri alacaktır. Belediyeyi Zazacayı şehirde yaygınlaştırmaya ve görünürlülüğünü artırmaya çağırıyoruz. Dil serbestiyetinin olduğu, yasal hiçbir engelin kalmadığı, sığınacak hiçbir bahanenin olmadığı bu yeni konjonktürde Bingöl Belediyelerinin (şimdiye kadar gelmiş tüm eskbelediyelerin ve yeni belediyenin) Zazaca diline karşı ödenmemiş borçlarını ödemenin ve vicdani sorumluluğunu yerine getirmenin zamanı.
Zazacanın Yeniden Dirilişi Katkı İçin Pratik Öneriler
Zazaca üzerine çalışma folklorik bir uğraş olmaktan/hobi olmaktan çıkarılmalı.
Zazaca üzerine bireysel uğraşlar yerini kolektif uğraşlara vermeli.
Uzun yıllar kendi öznel dünyasında zazaca üzerine çalışan her birey, zazacanın gündelik yaşamda kullanımı için çaba göstermeli.
Zazacayı yeniden öğrenmiş, zazaca okuyup yazanlar bunu öznel bir meziyet olarak, bir tür sosyal sermaye yada sembolik sermaye olarak kullanmamalı.
Zazaca okuyup yazan ve buna yıllarını veren her birey sempatik olmalı, topluma ve kendisne karşı sevgiyi esas almalı.
Zazaca üzerine otuz kırk yıldır çalışan, olağanüstü çabalar veren “Vate gurubu”, bu çalışmalarının toplumsallaşmaması üzerine düşünmeli.
Zazaca üzerine çalışan her gurup diğer guruplara duyarlı olmalı, destek olmalı, kıskançlık ve öncülük saplantısı benzeri durumlara girmemeli.
Hiçbir yasal engel olmamasına rağmen ,Bingöl belediyesinin zazacanın gündelik kullanımını yaygınlaştırmak için bugüne kadar hiçbir çaba sarfetmemiş olması korkunç bir durumdur, bu zazacanın yok olmasına (dil-kırım) verilmiş dolaylı bir destektir, bugünden başlayarak zazaca için ne yapılması gerekiyorsa yapmalı yoksa zazacanın erimesi ve yok olması anlamında tarihin en ağır suçunu işlemiş olacaktır.
Zazaca yeni kuşaklar için çekici hale getirilmeli; teknoloji, sosyal medya, bilim, felsefe için kullanılır hale getirilip bu alanlarda zenginleştirilmeli.
Zazacanın gelişimesi , dil çalışmalarının derlenip toplanması için zazacaya gönül vermiş öncülerin Bingöl’de “Rençber Eziz Enstütüsü” çatısı altında bir araya gelmesi gerek. Bu acil bir görevdir. Zazaca’nın yeniden diriltilmesi her tür siyasetin ve ideolojinin üstünde bir varoluş meselesidir. Zazaca çalışmaları hiçbir siyasete alet edilmemeli ve buna asla izin verilmemeli.
Tepkiniz nedir?
